Badania w hashimoto czy niedoczynności tarczycy to podstawa, aby dobrze funkcjonować z tą chorobą. Jednak otrzymujemy codziennie mnóstwo pytań o to, jaką diagnostykę wykonać, aby potwierdzić hashimoto, z jakimi udać się do lekarza oraz jakie mieć, aby kontrolować chorobę. Warto tutaj wspomnieć, że średni czas od wystąpienia objawów do diagnozy wynosi 7 lat!
Co znajdziesz w artykule:
Badania w hashimoto – jakie wykonać, aby zdiagnozować chorobę Hashimoto
Realia w Polsce są takie, że na wizytę do dobrego endokrynologa czeka się długo – kilka miesięcy, jeśli idziesz prywatnie, a w przypadku wizyty na NFZ jeszcze dłużej (bywa, że kilka lat!). Do tego taka wizyta jest kosztowna – przedział cenowy w przypadku wizyty prywatnej waha się od 150 do 400 zł. Jeśli przyjdziesz na nią bez badań, lekarz niewiele będzie mógł powiedzieć i sprowadzi się ona w głównej mierze do wystawienia skierowań. A na kolejną wizytę znowu będziesz czekać kilka miesięcy. Dlatego żeby zaoszczędzić czas i pieniądze, a przede wszystkim szybciej zacząć leczenie, jeśli jest konieczne, warto na pierwszą wizytę pójść przygotowanym i mieć ze sobą podstawowy komplet badań. Jakie to badania w Hashimoto i dlaczego potrzebujesz właśnie tych badań? Odpowiedź znajdziesz poniżej.
Jakie badania zabrać na wizytę u endokrynologa?
Lista ta powstała na podstawie naszych wizyt u lekarza (lista badań z jego zaleceń) oraz wywiadu przeprowadzonego z lekarzem endokrynologiem.
Lista badań:
- trójka tarczycowa, czyli TSH, FT3, FT4
Pozwolą lekarzowi na stwierdzenie, jak pracuje Twoja tarczyca. Całą trójkę wykonuje się też po to, aby lekarz wiedział, czy masz nadczynność lub niedoczynność tarczycy oraz czy patologia tarczycy ma charakter pierwotny czy wtórny. Na podstawie tego kompletu badań lekarz dostosowuje również dawkę leków, jeśli są potrzebne.
- przeciwciała ATPO, ATG
Są to przeciwciała przeciwtarczycowe. Obecność przeciwciał może świadczyć o chorobie Hashimoto czy Gravesa-Basedowa, ale też o innych chorobach. Osoby zdrowe również mogą mieć okresowo podwyższone przeciwciała i nie jest to związane z Hashimoto. Dlatego do pełnej diagnostyki potrzebne jest jeszcze USG tarczycy.
- USG tarczycy
USG tarczycy jest bardzo ważnym badaniem, które pozwala m.in. na zmierzenie gruczołu, określenie jego miąższu czy sprawdzenie występowania guzków. W badaniu USG można zobaczyć zmiany charakterystyczne dla hashimoto, zanim jeszcze pojawią się objawy – może bowiem być tak, że TSH, FT3 i FT4 jest w normie, przeciwciała jeszcze się nie podniosły, a dopiero w USG widać, że zaszły już zmiany w tarczycy.
Część z badań na Hashimoto wykonasz w ramach NFZ (wystarczy skierowanie od lekarza pierwszego kontaktu), niestety za część musisz zapłacić sama. Możesz skorzystać z badań kupionych online czasami o 50% tańszych niż bezpośrednio w laboratorium. Te badania są niezbędne, aby zweryfikować, czy twoje objawy nie mają również źródła w niedoborach witamin i minerałów. Często okazuje się, że za Twoje zmęczenie może np. odpowiadać duży niedobór wit. B12 czy ferrytyny lub długotrwała infekcja. Oczywiście lista badań jest większa i jest odpowiedzią na bezpośrednią diagnostykę przy Twoich dolegliwościach. Ale na pierwszą wizytę u endokrynologa dobrze, żebyś poszła wyposażona w ten podstawowy pakiet badań.
Dopiero zrobienie całości tych badań pozwoli postawić diagnozę. Może okazać się tak, że TSH masz w normie, a dopiero w pozostałych badaniach będą jakieś nieprawidłowości. Może być również taka sytuacja, że poziom przeciwciał jest w normie, a dopiero w USG jest obraz choroby. Albo odwrotnie. USG jest w porządku, a przeciwciała podwyższone. Wielokrotnie spotykałyśmy się z osobami, które nie miały kompletu badań, nie było diagnozy, a występowały objawy. Dopiero wykonanie brakujących badań potwierdziło, że jest hashimoto.
O jakie badania pogłębić diagnostykę
- morfologia z rozmazem
Od zwykłej morfologii różni się tym, że uzyskujemy bardziej szczegółowe parametry krwi niż w przypadku zwykłej morfologii (oznaczane są białe ciałka krwi i ich typy). Dzięki temu można wykryć toczący się w organizmie stan zapalny lub chorobę autoimmunologiczną.
- badanie moczu
Pozwala zdiagnozować liczne choroby i zaburzenia pracy wielu narządów.
- lipidogram
Odzwierciedla stan gospodarki lipidowej organizmu, w tym przebieg metabolizmu lipoprotein i cholesterolu.
- próby wątrobowe
Badanie ocenia stan wątroby i wykrywa jej zniszczenie wywołane niektórymi lekami (np. hormonami). Jest to o tyle ważne, że stan wątroby może wpływać na konwersję hormonów tarczycowych.
- elektrolity (jonogram)
To badanie poziomu pierwiastków we krwi, takich jak sód, potas, wapń, magnez, jony chlorkowe i fosforanowe. Pozwala ocenić równowagę wodno-elektrolitową w organizmie.
- cukier i insulina na czczo (nie krzywa!)
Badanie pokaże, czy w organizmie są zaburzenia metaboliczne. Przed pierwszą wizytą, nie musisz wykonywać krzywej cukrzycowej, ponieważ jest to bardzo inwazyjne badanie i najlepiej wykonać je dopiero wtedy, kiedy zaleci to lekarz – np. w przypadku podejrzenia insulinooporności.
- kreatynina
Badanie wykonuje się w celu oceny czynności nerek lub narażenia na działanie toksyn lub uszkadzających je leków.
- witamina D3
Szczególnie osoby z hashimoto są narażone na jej niedobory. Jej prawidłowy poziom zmniejsza ryzyko chorób autoimmunologicznych, wpływa na regulację stanu zapalnego (wytwarzanie cytokin/immunomodulacja) oraz poprawia odporność.
- ferrytyna (nie żelazo)
Ferrytyna jest białkiem wiążącym żelazo, badanie to pokaże, ile żelaza jest faktycznie w organizmie.
- Witamina B12
Wspierająca cały układ nerwowy, jej niedobory mogą powodować spadki nastroju i wahania emocjonalne.
- TRAb
Pomiar poziomu przeciwciał przeciwko receptorom TSH pozwoli sprawdzić, czy nie masz choroby Gravesa-Basedowa.
- homocysteina
Jest o tyle ważna, że niedoczynność tarczycy jest związana z podwyższonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych. Podwyższony poziom homocysteiny uznawany jest za czynnik ryzyka rozwoju właśnie tych chorób. Osoby z Hashimoto często mają niedobory kluczowych witamin i minerałów, takich jak witamina B12, B6 oraz kwas foliowy, które są niezbędne do prawidłowego metabolizmu homocysteiny. Badanie poziomu homocysteiny może również pomóc w zidentyfikowaniu ewentualnych niedoborów tych składników.
Podsumowując, nie musisz robić tych wszystkich badań na pierwszą wizytę. Jeśli je masz, to zabierz ze sobą, bo dzięki temu wyniesiesz jak najwięcej z wizyty u lekarza. Dobry specjalista na pewno zleci Ci te badania, jeśli mimo leczenia np. hormonem, nadal odczuwasz objawy i źle się czujesz.
Rozszerzona diagnostyka – kiedy robić?
Jeśli po wstępnym uregulowaniu hormonów, albo pomimo leczenia, nadal czujesz się źle, to powinnaś pogłębić diagnostykę. Choroba Hashimoto lubi chodzić parami z innymi schorzeniami i objawy, które odczuwasz, mogą wynikać np. z insulinooporności czy złej pracy jelit. Na naszych warsztatach omawiamy listę dodatkowych badań do wykonania. Zajmuje nam to jakieś dwie godziny. Jest mnóstwo pytań, ponieważ, jak się okazuje, wiele kobiet, mimo wciąż trwających objawów, nie została skierowana na dodatkowe badania. Często zdarza się, że np. utrzymujące się zmęczenie, senność po posiłkach, ochota na słodkie są wynikiem insulinooporności, a nie samego hashimoto czy niedoczynności.
Jak przygotować się do badań?
Choć aspekt ten jest często pomijany, jest niezwykle ważny, bo wpływa na miarodajność wyników badań. Na wyniki wpływają takie czynniki jak poziom naszego wypoczęcia, wszelkie osłabienie organizmu, np. przez przeziębienie, czy chociażby to, co jedliśmy na kolację poprzedniego dnia. Nam zdarzyło się przekonać o tym na własnej skórze i przeżyć duże zaskoczenie, gdy po półmaratonie na rolkach TSH skoczyło z poziomu 1,5 do 4,7 (u Kamili ;), czy gdy po 5 przebiegniętych kilometrach wieczora poprzedzającego badania TSH wzrosło z 1,5 do 3,5 (u Lidii ;). Kolejne wyniki wyszły już w normie, więc ewidentnie zafałszowany wynik miał związek z wysiłkiem dnia poprzedniego.
Dlatego pamiętaj o tych wskazówkach:
- Bądź na czczo. Dotyczy to zarówno jedzenia, jak i tabletki, czy innych suplementów. Na czczo oznacza minimum 6 godzin bez jedzenia. Możesz, a nawet powinnaś przed pobraniem napić się wody. Osoby, które biorą hormon na noc, również nie powinny go brać w noc poprzedzającą poranne badanie.
- Na kolację nie jedz tłustych, słodkich i ciężkostrawnych posiłków.
- Powstrzymaj się od ćwiczeń w dniu poprzedzającym badanie. Szczególnie, jeśli masz zaplanowany wieczorny, intensywny trening. Rano również nie należy ćwiczyć (w dniu przed badaniem).
- Wykonuj badania w tym samym laboratorium, aby łatwiej było ci porównywać. Normy w różnych laboratoriach różnią się między sobą. Podobnie z jednostkami.
- Nie wykonuj badań, jeśli właśnie masz miesiączkę, albo jesteś przeziębiona. Wyniki mogą wyjść zafałszowane.
- Silny stres przed badaniem również może zafałszować.
- Przed badaniem wyśpij się i idź na nie wypoczęta.
- Na kilka dni przed badaniami odstaw suplementy, szczególnie te zawierające biotynę, ponieważ mogą one wpływać na wynik.
Pamiętaj, że aby porównywać badania z poprzednich miesięcy, musisz sobie stworzyć za każdym razem odpowiednie warunki.
Ważne jest, żeby mieć świadomość, że wyniki badań to tylko efekt końcowy całego procesu, który zachodzi w organizmie. Tarczyca jest kluczowym elementem, ale jest jeszcze kilka innych obszarów, które jeśli nie działają, to będą na nią wpływać: zaburzenia mikrobioty jelit, alergie, nietolerancje pokarmowe, problemy z nerkami, niedobory witamin i minerałów – to wszystko wpływa na konwersję hormonów i w efekcie może mocno osłabiać pracę tarczycy. Aby złożyć tę układankę w całość, trzeba nieustannie wchodzić w rolę detektywa i szukać źródeł problemu. Hashimoto to wymagający temat, dlatego tu liczyć się będzie twoje zaangażowanie – najpierw w znalezienie dobrego endokrynologa, potem w edukowanie się (znajomość przynajmniej podstawowych badań, prawidłowych poziomów, normy odpowiedniej dla ciebie oraz innych, ważnych parametrów), a także ciągła obserwacja swoich objawów i tropienie wraz z lekarzem możliwych źródeł problemu.
By dowiedzieć się więcej o badaniach w Hashimoto zapraszamy do lektury naszego e-booka Badania w Hashimoto i ich interpretacja lub jeśli wolisz oglądać to do naszego szkolenia: Jak prawidłowo czytać wyniki badań i zacząć zdrowieć w hashimoto.
Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Informacje zawarte w niniejszym dokumencie nie zastępują i nigdy nie powinny być traktowane jako profesjonalna porada medyczna.
